We leven in een jachtige samenleving. Op het werk wordt veel van ons verwacht. Ook ingrijpende gebeurtenissen in het leven, zoals verlies van een partner, spanningen in de familie of op het werk kunnen leiden tot stress. Spanningen horen bij het leven, maar de hoeveelheid spanning en de manier waarop we met spanning omgaan, bepalen of er stress ontstaat.

De laatste jaren is duidelijk geworden dat stress invloed kan hebben op het ontstaan van hart- en vaatziekten. Stress heeft een effect op de ademhaling, de hartslag en de bloeddruk. Het lichaam probeert extra zuurstof en voedingsstoffen naar de spieren en de hersenen te sturen. Het hart helpt daarbij door sneller te kloppen en de druk in de bloedsomloop te verhogen. Zo kan stress bloeddrukverhogend werken. Langdurige stress kan leiden tot chronische klachten en ziekten, zoals maagklachten, overspannenheid en hartproblemen. De weerstand vermindert, waardoor vatbaarheid voor stoornissen en (infectie)ziekten toeneemt.
Het komt vaak voor dat mensen die onder stress gebukt gaan ongezonder leven: meer roken, drinken, ongezond eten en weinig rust nemen. Deze factoren vergroten de kans op een hartinfarct.

Spanningen horen bij het leven. Sommige mensen kunnen niet goed omgaan met spanningen of staan onder te zware druk. Dit kan leiden tot stress. Stress leidt al snel tot roken en te veel eten en drinken. Daardoor wordt het hart alleen maar opgejaagd en de bloeddruk verhoogd.
Wilt u beter met spanning omgaan? Kies dan een van de volgende tips om mee te beginnen:
* Zorg dat er op een dag momenten zijn dat u niets hoeft.
* Hol niet achter de feiten aan, plan en denk vooruit
* Wees alert op tekenen van stress, zoals: stijve spieren, kramp
in de nek en rug, hoofdpijn. Voelt u zoiets, gdan even iets heel
anders doen.
* Probeer ook de oorzaak te vinden en er een oplossing voor te
bedenken.
* Concentreer u op een ding tegelijk, dat werkt nog sneller ook.
* Gun u zelf tijd om rustig te eten.
* Wind u niet op over kleine dingen, maak u niet wijs dat alles
tegenzit.
* Als u problemen heeft, krop ze dan niet op, maar bespreek ze
met uw partner, een goede vriend, een collega, uw baas of de
huisarts. Anders blijft u er langer mee rondlopen dan misschien
nodig is.
* Probeer de oorzaak van stress weg te nemen. Stel het niet uit
met alcohol, nicotine of eetbuien.
* Probeer eens wat ontspanningsoefeningen.
* Zoek afleiding in een hobby of sport.
* Probeer niet altijd de beste, de slimste of de leukste te zijn.
* Een gezonde levensstijl is ook in deze van levensbelang, op
deze website kunt u er veel over lezen. Zie vooral ook de pagina
"In Balans"

Burnout, een specifieke vorm van stress. In beroepen waar je veelvuldig en intensief contact hebt met mensen, zoals in het onderwijs, de gezondheidszorg en het management, kan na verloop van tijd burnout optreden. Burnout betekent zoiets als afgebrand, uitgeblust en emotioneel uitgeput zijn.

De drie samenhangende kenmerken van burnout:
1. Emotionele uitputting Het belangrijkste kenmerk van burnout is het verlies van energie en het gevoel dat de emotionele reserves zijn uitgeput. Je hebt dan het gevoel dat je anderen weinig meer kunt bieden in psychologische zin. Dit gevoel gaat gepaard met gevoelens van frustratie en bedrukking, omdat mensen zich realiseren dat ze niet door kunnen blijven gaan om zichzelf als persoon te kunnen blijven geven of zich verantwoordelijk te voelen zoals eerder wel het geval was.
2. Depersonalisatie Het tweede aspect is dat mensen als object worden beschouwd en niet meer als individu. Dit gaat vaak samen met het ontwikkelen van een negatieve en cynische houding tegen over de medewerkers en het werk.
3. Gevoelens van afnemende competentie Het derde kenmerk is de neiging jezelf negatief te beoordelen. Je hebt het gevoel minder goed te presteren en minder succesvol in je werk te zijn. Dit gaat weer gepaard met een negatieve zelfwaardering waardoor een teruggang merkbaar is. Je komt als het ware in een negatieve vicieuze cirkel terecht. Het kenmerkende verschil tussen burnout en stress is dat als de oorzaak weggenomen wordt men zich bij stress weer snel kan herstellen en weer in balans komt, terwijl bij burnout de verschijnselen blijven en men dus niet de balans terug kan vinden.

Burnout ontstaat ook meestal door een opeenstapeling van stressoren en frustraties over een lange termijn, meestal over jaren. Drie groepen van oorzaken van een burnout:
1. het werk
2. persoonlijke kenmerken
3. organisatie kenmerken

1 Het werk: Burnout komt het meest voor bij mensen in de gezondheidszorg, het onderwijs en bij managers. Het gaat voortdurend om mensen en bijkomende problemen. Het werk vereist direct en intensief contact met andere mensen en soms in emotioneel beladen omstandigheden. De mate van stress wordt ook beïnvloed door het gedrag van cliënten of medewerkers die zich in een emotioneel beladen situatie agressief, passief, afhankelijk of defensief opstellen. Daarnaast is de aard van de belasting van groot belang zoals de kwantitatieve draaglast (de frequentie, het interpersoonlijk contact en het gedeelte van de te besteden tijd die dit vergt). De kwalitatieve draaglast (vorm en aard van de persoonlijke contacten).
2. Rolconflicten: Rolconflicten treden op als gevolg van tegenstrijdige verwachtingen die er bestaan over de functievervulling tussen de werknemer en anderen.
3. Rolambiguïteit: Rolonduidelijkheid treedt op als er geen duidelijkheid bestaat over de wijze waarop de functie vervult moet worden.
4. Roloverlading: Er is een onderscheid te maken tussen kwalitatieve en kwantitatieve roloverlading. Als je last hebt van kwalitatieve overlading vindt je het werk vaak te moeilijk en heb je ook het gevoel dat het je aan een aantal vaardigheden ontbreekt om je taken efficiënt te kunnen vervullen. Van kwantitatieve overlading is sprake bij te veel werk en als je het gevoel hebt de werkzaamheden niet te kunnen uitvoeren binnen de daarvoor beschikbare tijd.

Persoonlijke kenmerken
1. Biografische: Gedeeltelijk verklaren persoonlijke kenmerken waarom de een wel een burnout ontwikkelt en de ander niet. Burnout doet zich met name voor in de beginfase en in het midden van de loopbaan. Daarnaast lopen mensen die alleenstaand zijn, gezin zonder kinderen, een hoge opleiding en vrouwen een groter risico op het ontwikkelen van een burnout. 2. 2. Hoge verwachtingen: Verwachtingen (persoonlijk en organisatie) die mensen koesteren over hun functie en de persoonlijke geschiktheid dragen bij aan een burnout.
3. Loopbaanprogressie: Mensen met een hoge mate van opwaartse loopbaanprogressie zijn in mindere mate onderhevig aan burnout. herhaaldelijke promotie gaat vaak gepaard met minder contact met de klanten. een grotere progressie dan die van leeftijdgenoten kan mensen het gevoel geven dat ze een positieve bijdrage leveren. mensen die doorgroeien zijn eerder geneigd aan te nemen dat de organisatie een effectief en positief beleid voert.
4. Sociale ondersteuning: Een geringe sociale ondersteuning gaat doorgaans samen met een hogere mate van burnout. De hulp en steun van collega’s, de direct leidinggevende manager en de gelegenheid om vaardigheden te ontwikkelen en te gebruiken, zijn van groot belang en leiden tot een kleiner risico op een burnout. Kenmerken van de organisatie Naast de hoeveelheid werk is bij toenemende frequentie en de intensiteit van contacten de kans op een burnout veel groter. Positieve feedback wordt zelden gegeven en dat is mede van essentieel belang om stress te voorkomen. Een individu wil bevestiging en duidelijkheid vanuit de cliënt of de organisatie.

Gevolgen van burnout
De consequentie van een burnout valt uiteen in 3 categorieën 1. 1.Fysieke en emotionele gevolgen. Burnout gaat gepaard met tal van fysieke en psychische gezondheidsklachten waaronder een afnemende geestelijke gesteldheid, een aantasting van het zelfbeeld en zelfvertrouwen, depressie, geïrriteerdheid, hulpeloosheid en angst. Lichamelijke klachten zijn ondermeer oververmoeidheid, hoofdpijn en maag- en darmklachten.
2. Interpersoonlijke gevolgen. Mensen met burnout verminderen sociale contacten buiten het werk en zijn ook minder gemakkelijk in staat hun professionele rol buiten het werk van zich af te schudden. Het heeft een grote negatieve invloed op het persoonlijk leven.
3. Gevolgen op houding en gedrag. Mensen met een burnout kunnen een negatieve houding naar anderen ontwikkelen.

Bron: Stresspreventie DRS. M.J.A. Paffen

Stop met stressen
Er komt niets meer uit uw handen.
Al maanden gaat u leven aan u voorbij als een hogesnelheidstrein. U voelt zich ongelukkig.
U heeft hoofdpijn en bent prikkelbaar. U bent gestrest. Tijd voor een rood sein.

Blijf uw stress de baas met deze tips.
Tijdens uw leven zijn er veel gebeurtenissen die stress kunnen geven. ---

De dood van een geliefde.
Een echtscheiding of ontslag.
Maar het meest voorkomend is stress door een hoge werkdruk. Heeft u het idee dat u stress heeft? Neem uw klachten serieus en doe er iets aan.

*Plan vrije tijd.
Zoek niet naar een eenzaam uurtje in uw agenda maar plan van te voren een vrij moment in. Dat moment is voor u en niet om uw belastingformulieren in te vullen. Spreek af met anderen, dan kunt u ook niet zo gemakkelijk afzeggen.

*Hou op met 'moeten'.
Het lijkt alsof iedereen zoveel van u verwacht. Dat alles mis gaat als u niets doet. Bedenk dat u niet onmisbaar bent. Vaak zijn het niet de anderen waarvan u zoveel moet. Meestal moet u zoveel van uzelf. U hoeft niet perfect te zijn. Pas uw doelen aan, zodat ze haalbaar zijn.

*Eet gezond en sport. Stress maakt u moe, logisch dat u het liefst met een pizza op de bank ploft. Op dat moment lijkt dat verwennerij, maar op de lange termijn geeft u stress meer kans.
Zorg dat u gezond blijft, dan kan uw geest en lichaam beter tegen spanning. Van bewegen krijgt u meer energie en het werkt ook nog eens stressverlagend.

*Geen koffie, sigaretten, alcohol en slaapmiddelen. Het zijn populaire middeltjes om u minder gestrest te voelen. Maar jammer genoeg werken ze niet. Uiteindelijk zorgen stoffen als nicotine en cafeïne in tabak en koffie er voor dat uw lichaam nog meer spanning voelt. Alcohol en slaapmiddelen helpen u inslapen, maar u krijgt minder gezonde slaap. Terwijl u dit nodig hebt om alle indrukken van de dag te verwerken.

*Schrap activiteiten. Heeft u het echt te druk?
Kijk eens objectief naar al uw bezigheden. Kunt u niet wat schrappen? U bent niet overal verantwoordelijk voor. Denk niet dat u zwak bent, als u besluit minder te gaan werken. Bedenk dat uw baas meer heeft aan een werknemer die een normale hoeveelheid werk verzet, dan één die thuis zit met een burn-out.

*Praat met anderen. Blijf niet alleen zitten met uw problemen.
Op uw werk kunt u uw baas of collega's duidelijk maken dat u teveel werk heeft liggen. Of dat het te chaotisch is. Grote kans dat ze niet eens hebben gemerkt dat uw werk u overspoelt.

*Zeg 'Nee'. Kies ook eens voor uzelf. Stel grenzen aan wat u wel en niet wilt doen. Het is heel frustrerend als andere mensen uw leven bepalen.
Zeg niet meteen 'ja' als iemand iets van u wil, waar u eigenlijk geen zin in heeft. Vraag tenminste bedenktijd, dat maakt het makkelijker om af te zeggen.

*Maak een planning. Begin de dag met een takenlijstje. Schrijf hier op wat u die dag moet doen. Het geeft u overzicht en houvast.
U kan ook aan het einde van een werkdag alvast een lijstje voor de volgende dag maken. Dat helpt u 's avonds om uw werk los te laten.
Als u in u vrije tijd dan nog aan iets denkt, schrijft u dit meteen op.

*Denk aan uw successen. Misschien staat u nu voor een moeilijke situatie, maar dat kunt u aan. U heeft al voor hetere vuren gestaan.
Wees trots op wat u tot nu toe heeft behaald. U heeft zoveel goede eigenschappen.

*Ontspan. Zorg voor vaste momenten van ontspanning.
Hoe u dat doet maakt niet uit. Doe ademhalingsoefeningen, maak een wandelingen. Veel mensen ontspannen met muziek, een boek of een lang uitgebreid bad.

*Herken stress.
Voor iedereen is het hebben van stress anders. Niet iedereen heeft hoofdpijn, de één valt af, de ander gaat zich volproppen. Let goed op de signalen die uw lichaam geeft. Leer van vorige stresssituaties, zodat u snel kan ingrijpen als het u weer overkomt.

Heeft u dit allemaal geprobeerd, maar zonder resultaat? Misschien heeft u last van chronische stress. Ga dan naar de huisarts en zoek professionele hulp.